zehra arıkan


İçeriğe git

Beyin ve madde

BEYNİN OPİYATLARA YANITI


Bu broşürde opyatlarla ilgili bilgi vereceğiz.

Eğer "Oz Büyücüsü"nü izlemişseniz, opiyat olarak adlandırılan bir tür maddenin kaynağı olan poppy bitkisini görmüşsünüzdür. Dorothy bir poppy tarlasına uzandığında derin bir uykuya dalar. Bitkinin Latince adının ne olduğunu merak etmeyin -Papaver somniferum-, "poppy sizi uykulu yapar" anlamına gelmektedir.
Opiyatlar poppy bitkisinden elde edilen opiumdan yapılır. Narkotik olarakda adlandırılırlar. Belki eroin, morfin ya da kodein adı verilen maddeleri duymuşsunuzdur. Bunlar opiyat örnekleridir.

Opiyatlar hızlı bir şekilde yoğun bir haz duygusu ve bunu izleyen iyilik hali hissi ve sakin bir uyuşukluk verir. Fakat bu da bağımlılık yaratıcı bir maddedir. Eğer biri opiyatları tekrar ve tekrar kullanırsa beyni bu maddeye bağımlı hale gelir.

SİNİR HÜCRELERİ BAĞIMLILIK VE GERİ ÇEKİLME/YOKSUNLUK YAŞAR

Bir insanı ve onun beynini opiyat bağımlısı yapmak için neler olur? Uzun süreli opiyat kullanımı beyindeki sinir hücrelerinin çalışmasını değiştirir. Bu hücreler gelişir ve normal bir şekilde çalışmak için bile opiyata gereksinim duyarlar.

Eğer opiyatlar bağımlı hale gelmiş hücrelerden uzaklaştırılırlarsa hücrelerin çoğu aşırı aktif hale geleceklerdir. Sonunda bu hücreler yeniden normal bir şekilde çalışmaya başlar fakat bu süre içinde beyinde ve bedende bir takım belirtilerin ortaya çıkmasına neden olurlar. Bunlar geri çekilme/yoksunluk belirtileri olarak adlandırılır.

Hiç soğuk algınlığına yakalandınız mı? Olasılıkla baş ağrısı, ateş, terleme, ürperme ya da titreme gibi belirtiler yaşamışsınızdır. Bunlar geri çekilme belirtilerine benzerdir fakat geri çekilme belirtileri daha kötüdür.

UZAKLAŞTIRMAK

Burada beyin hücreleri için bağımlı oldukları madde olmaksızın çalışmanın ne kadar zor olduğunu göstermenin bir yolu sunulmuştur: bir kağıt alın ve buradaki resimlşerden birini her zaman kullandığınız eliniz ile değil, diğeri ile çizmeye çalışın.

OPİYATLAR BEYNİN ve SİNİR SİSTEMİNİN PEK ÇOK BÖLGESİNİ ETKİLER

Limbik sistem duyguları kontrol eder. Opiyatlar limbik sistemi daha çok haz hissi, gevşeme ve rahatlama üretecek şekilde değiştirirler.

Beyin sapı soluk almak ya da öksürmek gibi bedeninizin otomatik olarak gerçekleştirdiği işlevleri kontrol eder. Opiyatlar beyin sapı üzerine etki ederek öksürmeyi durdurabilir ya da solunumu yavaşlatabilirler.

Omurilik, bedenden gelen ağrı uyarılarını taşır. Buraya etki etmekle opiyatlar ağrı mesajlarını engeller ve insanların ciddi yaralanmalara bile tahammül edebilmelerini sağlarlar.

SİNİR HÜCRELERİ OPİYATLARA NASIL YANIT VERİR

Limbik sistem, beyin sapı ve omurilikte belirli sinir hücrelerinin opiyatları tanıdıkları bölgeler vardır. Opiyatlar tarafından uyarıldığı zaman -opiyat reseptörü olarak adlandırılan- bu alanlar beyindeki ve bedendeki yanıtları tetikler.

Bilim insanları üç tip opiyat reseptörü belirlemişlerdir: delta, mü ve kappa (Yunan alfabesindeki harflerle adlandırılmışlardır). BU reseptörlerden her biri farklı beyin işlevlerine dahil olur. Örneğin mü reseptörü morfinin ağrı giderici etkisinden sorumludur.

KLONLAMA RESEPTÖRLERİ

Uzun yıllar alan deneylerden sonra bilim insanları opiyat reseptörlerinin üretimini kontrol eden genlerin nasıl kopyalanabileceğini keşfetmişlerdir. Böylelikle araştırmacılar için opiyat reseptörlerini yapmak ve opiyatların sinir hücrelerini nasıl etkilediklerini çalışmak daha kolay bir hale gelmiştir.

Bu keşif opiyat bağımlılığının daha iyi tedavi edilmesi gibi diğer heyecan verici gelişmelere öncülük edebilir.

OPİYATLAR AĞRIYI DURDURUR

Bazı opiyatların önemli tıbbi kullanımlarının olduğunu biliyor muydunuz? Güçlü ağrı kesicidirler ve doktorlar bazen onları ishali tedavi etmek için reçete ederler. Bir öksürük ilacının etiketine bakarsanız içerdiği maddelerden birinin kodein olduğunu görebilirsiniz.

Uygun bir şekilde tıbbi amaçlarla kullanıldıklarında opiyatlar yoğun haz alma hissi üretmezler ve hastalar bağımlılık geliştirme yönünde sadece çok küçük bir riske sahip olurlar.

ŞAŞIRTICI GERÇEKLER

Beyniniz endojen/içsel kaynaklı opioidler adı evrilen kendi opiyatlarını üretir. Bu kimyasallar opiyat reseptörlerine bağlanarak aynı opiyatlar gibi etki ederler.

Endojen opiyatlar bedeninizin ağrıyı kontrol etme yoludur. Eğer daha önce hiç çok fazla egzersiz yaptığınızda hoş bir gevşeme hissettiyseniz, bu durum olasılıkla beyninizde salınan doğal kimyasallar sebebiyle ortaya çıkmıştır.


ARAŞTIRMA SÜRÜYOR

Gerçek şudur ki, bilim insanlarının opiyatların beyin üzerine etkileri ile bilgili bilgilerinde hala büyük bir boşluk var.

BEYNİN HALUSİNOJENLERE YANITI


Halusinojenler, tahmin ettiğiniz gibi insanların gerçekmiş gibi görünen hayali yaşantılar deneyimlemelerine neden olur. "Hallucinate" kelimesi Latince'den gelmektedir ve "zihnin içinde gezinmek" anlamına gelmektedir.

Bazı kişilerin halusinojenleri "tripping/yanıltıcı/şaşırtıcı" olarak adlandırmalarını bir önemi yok.
Halusinojenlerin neden olduğu yanılmalar saatlerce sürebilir. Bu yanılmalardan bir kısmı gerçekten iyi hissettirebilir ama diğer kısımları gerçekten korkunç hissettirebilir.
Halusinojenler beş duyumuzun işleyişini bozarak ve zaman ve mekan yönelimimizi değiştirerek beyni güçlü bir şekilde etkiler. Bu maddeleri çok kullanan kişiler dikkatlerin toplamakta, iletişim kurmakta ya da gerçekle ilüzyon arasındaki ayrımı söylemekte güçlük yaşayabilirler.

HALUSİNOJENLER NEREDEN GELİR/NASIL ELDE EDİLİR?

Bazı halusinojenler bitkilerde bulunabilir. Meskalin, peyote adındaki bir kaktüste bulunur. Ayrıca sihirli mantarlar olarak bilinen bazı mantarlar da halusinojen etkiye sahiptir.
Fakat halusinojenlerin çoğu doğada bulunmayan kimyasal maddelerdir. Aşağıdakiler örnek olarak gösterilebilir:
" Acid diye de adlandırılan LSD
" Uyarıcılarla ilgili magazinimde ayrıntılı söz ettiğim bir madde olan amfetamin, MDA
" Ekstasy olarak adlandırılan bir tür amfetamin, MDMA
" Sıklıkla melek tozu olarak adlandırılan PCP (fensiklidin).

HALUSİNOJENLER DUYULARINIZI NASIL ETKİLER?

Beyniniz tüm algılama yollarınızı- görme, işitme, koku alma, tat alma ve hissetme- kontrol eder. Beyin bedeninizin geri kalan kısmı ile nasıl iletişim kurar? Kimyasal haberciler beyinde ve bedende bilgiyi bir sinir hücresinden diğer sinir hücresine aktarırılar. Mesajlar sürekli olarak inanılmaz bir hızla ileri, geri gönderilir.

Sinir hücrelerine nöron, onların kimyasal habercilerine ise nörotransmiter adı verilir. Nörotransmiterler sinir hücreleri üzerindeki belirli yerlere (reseptör adı verilen yerler) bağlandıklarında sinir hücrelerinde değişikliklere neden olurlar.
Bu iletişim sistemi halusinojenler gibi kimyasallar tarafından kesintiye uğratılabilir ve bunun sonucu olarak etrafınızdaki dünyayı duyumsama/algılama yollarınız değişir.

YENİ BİR KEŞİF

MDMA VE MDA nöronların serotonin adı verilen bir nörotransmiter salmalarına neden olur. Serotonin duyu bilgilerini alan hücreler ve uykuyu ve duyguları kontrol eden hücreler dahil olmak üzere pek çok tipteki nöron için önemlidir. Salınan bu serotonin serotonin reseptörlerini aşırı aktive edebilir. Hayvanlarda MDMA ve MDA'nın serotonin içeren nöronların sinir liflerini harap ettikleri görülmüştür. Bu büyük bir sorun olabilir çünkü serotonin nöronları uyku, duygu durumu ve kalp atım hızının kontrolü gibi pek çok durum için önemli role sahiptir.

Bilim insanları yakın zamanda hasarlı serotonin nöronlarının lifleri yeniden geliştirebildiklerini bulmuşlardır fakat lifler normal bir şekilde gelişmemektedir. Lifler normalde gelişmedikleri beyin bölgelerinde gelişebilmekte, asıl bulunmaları gereken yerlerde gelişememektedirler. Yeni gelişme paterni duygu durumu, öğrenme ya da bellekte değişiklilere neden olabilir.

PCP'NİN BEYİNE ETKİSİ

PCP glutamat olarak adlandırılan bir nörotransmiterin beyindeki reseptörlerine bağlandığında ortaya çıkması gereken normal etkilerini önler. Ayrıca diğer nörotransmiterlerin etkilerini de bozar.

Bu maddenin etkileri oldukça öngörülmez özelliklere sahiptir. Örneğin, bazı insanları halusine ve agresif bir hale getirirken diğerlerini pasifleştirip sersemletebilir. Bağımlılık yapıcı etkiye sahiptir.

LSD: EN YAYGIN KULLANILAN HALUSİNOJEN

LSD etkileri temel olarak bir tür serotonin reseptörü üzerinden oraya çıkarır. Serotoninin pek çok önemli işlevin gerçekleşmesinde rolü olduğu için, LSD kullanımı da pek çok etki yaratabilir. Bunlar arasında uykusuzluk, titremeler, kalp atım hızında ve kan basıncında artış sayılabilir. LSD kullanıcıları duyguyu bir anda yaşayabilirler (şiddetli titreme dahil) ve duyuları karışmış gibi görüneblir -renklerin seslerin duymak ve sesleri görmek gibi.

Çok az miktarda LSD bile bu etkilerin ortaya çıkmasını tetikleyebilir. Ve LSD sıra dışı bir "yankı"ya sahiptir. Çoğu kullanıcı madde kullanımını bırakmalarından günler ya da sonra - LSD ile yaşadıklarının ani tekrarları şeklinde flashback.ler yaşar.

ARAŞTIRMA SÜRÜYOR

Gerçek şudur ki, bilim insanlarının halusinojenlerin beyin üzerine etkileri ile bilgili bilgilerinde hala büyük bir boşluk var. Belki bir gün sıradaki büyük keşfi siz yaparsınız.
O zamana dek, serimdeki diğer magazinlerde maddelerin beyni ve sinir sistemini nasıl etkilediklerini araştırırken bana katılın -Sara Bellum- .

BEYNİN MARİHUANAYA (ESRAR?) YANITI



Siz marihuanayı ot, afgan, derman ,plaka, mühür, sarıkız, anten, sarma, paspal, giya, gogo, gonca, kuru, cigara, cigaralık, deligonca, ahna,henry, patates, keçi, yeşil,kendir, elek altı, siyah, saddam, kenevir, jelatin, mal, sarı,çiçek, sündüz,cam macunu, kına, kuriş,gubar, nane isimleriyle duymuş olabilirsiniz, fakat pek çok ismiyle marihuana hala beyni etkileyen bir madde/ ilaçtır.

Marihuananın, bazı insanların çevrelerinde olan olaylara odaklanmalarında kayba neden olabildiğini/ odaklanmalarını zorlaştırabildiğini biliyor muydunuz? Bazılarında kendi fiziksel duyularında artmaya ve diğer insanlarda bir çok başka etkiye de sahiptir.
Bu birbirinden farklı değişikliklerin tümü, beyni etkileyen kimyasalların/ kimyasal maddelerin sonucudur. Ortalama bir marihuana bitkisinde 400'den fazla kimyasal madde vardır.Sigara olarak içildiği zaman , ısı daha da çok kimyasalın/ kimyasal maddenin ortaya çıkmasına /üretilmesine neden olur.

Marihuana Nereden Geliyor?

Marihuana, kenevir bitkisinin (Cannabis sativa) çiçeklerinin ve yapraklarının kurutulmasıyla elde edilir. Tüm bitkiler gibi, Kenevir de büyürken çevre koşullarına duyarlıdır. Farklı iklim ve toprak koşulları, bitkinin içindeki kimyasalların/kimyasal maddelerin miktarını değiştirebilir.Bunun anlamı şudur, Hawaii gibi bir yerde yetişen marihuana kimyasal olarak Meksika'da ya da başka bir yerde yetişenden çok daha sert/ güçlü olabilir.

Marihuana beyindeki sinir hücrelerini nasıl etkiler?

Marihuana, beynin, duyguları, belleği ve karar vermeyi yöneten bölgeleri gibi bazı bölgelerinde dengenin ve kontrolün kaybolmasına neden olur.

Marihuana, farklı yollarla, vücudun bazı bölgelerinin tepki vermesine neden olur.Hatırlayabilecekleriniz şunlar:

a.Kalbin hızı dakikada kaç atıma çıkar?
b.Genişlemiş kan damarları vücudun hangi bölgesinde görülebilir?
c.Panik duygusuna ne çeşit duyumlar eşlik eder?
d.Her gün olan öksürük ve daha sık yaşanan göğüs ağrısı / akciğer enfeksiyonu daha çok kimlerin yaşadığına benzerdir?

Yanıtlar:

a.Marihuana kalp hızını dakikada 160 atıma kadar arttırabilir.
b. Genişlemiş kan damarları, gözlerin kızarmasına neden olur.
c.Panik duygusuna terleme, ağız kuruluğu ve sıkıntılı solunum eşlik edebilir.
d.Tütün içicilerine .


Marihuana içindeki kimyasallar/kimyasal maddeler bir kişinin duymasını, görmesini, koku almasını, tatmasını ve eşyaları hissetmesini nasıl değiştirir?

Bir kişi marihuana kullandığı zaman, bu kimyasallar/ kimyasal maddeler kan akımı içinde yolculuk ederler ve hızlıca beyinin sinir hücreleri üzerindeki özel yerlerine bağlanırlar.Bu özel yerler reseptör olarak adlandırılır çünkü onlar diğer sinir hücrelerinden ve kimyasal maddelerden bilgi alır.Bir reseptör bilgiyi aldığında bu, sinir hücresinde değişikliklere neden olur.

Marihuana içindeki , beyinde büyük bir etkiye sahip olan kimyasal madde THC- tetrahydrocannabinol (hey! 10 kez hızlıca söylemeyi deneyin) olarak adlandırılır.Bilim adamları son zamanlarda beyinin bazı bölgelerinde THC reseptörünün hiç bulunmadığını ya da çok az bulunduğunu, belli bazı alanların da pek çok THC reseptörüne sahip olduğunu keşfettiler/buldular.Bu ip uçları, THC'nin beyinde tam olarak nasıl çalıştığını anlamak konusunda yardım ediyor.

Pek çok THC reseptörü içeren beyin bölgelerinden biri bellek işlevlerini yürüten hipokampustur.THC , hipokampustaki reseptörlerine bağlandığında, kısa süreli belleği zayıflatır.

Hipokampus, uzun süreli bellek( yani bugün nasıl matematik derslerini hatırlıyorsanız ya da yeni bir arkadaşın telefon numarasını) içine yeni bilgileri işleyen beynin diğer bölgeleriyle de iletişim kurar.Beyin marihuana etkisi altındayken, yeni bilgiler hiç kaydedilmeyebilir ve bellekten silinebilir / kaybolabilir.Belki bazı insanlardan marihuananın bir an kontrol edilemeyen gülüşe ve sonrasında şüpheciliğe neden olduğunu duydunuz. Bu, THC'nin aynı zamanda duyguları da, olasılıkla limbik sistem olarak adlandırılan beyin bölgesi yoluyla, etkilemesinden dolayıdır.

Ve bunu hiç unutmayın: THC, araba kullanmak gibi basit bazı şeyleri yapmayı tehlikeli hale getirebilir.

Araştırmalar Devam Ediyor

THC'nin bazı etkileri, mide bulatısını önlemek ve ağrıyı durdurmak gibi,
tıp dünyası için faydalıdır.Bilim adamları için önemli nokta zararlı etkiler olmadan bu faydalı etkilerin elde edilmesidir.

Araştırmacılar son zamanlarda beynin ürettiği ve THC ile aynı reseptörlere bağlanan bir kimyasal madde keşfettiler, anandamid. Bu keşif kimyasal olarak THC'ye benzeyen ama daha az zararları olan ilaçların geliştirilmesine neden olabilir ve bu ilaçlar mide bulantısı ve ağrının tedavisinde kullanılabilir.



BEYNİN STEROİDE YANITI


Anabolik steroidler hepimizde olan bir hormonun , testosteronun ( evet, testosteron erkeklerde olduğu gibi kadınlarda da vardır), yapay bir çeşidir.Testosteron sadece erkek cinsiyet özelliklerini vermez aynı zamanda kasların büyümesine neden olur.

Bazı insanlar, kaslarını hızla geliştirmeye çalıştıkları için anabolik steroid hapları alır ya da enjeksiyonları/iğneleri yaptırır.( 'anabolik' gelişme ya da büyüme anlamına gelir)

Fakat bu steroidler aynı zamanda başka etkilere sahiptir.Onlar, hastalık riskini arttıran beyin ve vücut değişikliklerine neden olabilir, duygu durumunu etkileyebilirler.

Anabolik Steroidler Vücudu Gerçekten Güçlendirir mi?

Bazı sporcuların bedenlerini büyütmek ve dayanıklılıklarını arttırmak için anabolik steroid kullandıklarını duymuş olabilirsiniz.Belki zamanla kasları daha da gelişen bir anabolik steroid kullanıcısı bile görmüşsünüzdür.

Fakat anabolik steroidler, kullanan kişileri görünüşte daha güçlü yaparken, içerde zayıf kılar.Örneğin, anabolik steroidler bağışıklık sistemini ( vücudun hastalıklara ve mikroplara karşı savunmasıdır) zayıflatabilir.Aynı zamanda genç insanlarda bile karaciğer hasarına veya kansere neden olabilir.Büyüme çağındaki gençlerde kemik gelişimini kalıcı olarak durdururlar.Bu, steroid kullanan gelişme çağındaki bir gencin erişkinlikte olması gerektiği boya ulaşamayacağı ve hayatı boyunca da kısa kalacağı anlamına gelir.

Anabolik Steroidler Beyni Etkiler

Duygu durumumuzu etkileyen, öğrenmeyi ve belleği içeren beyin bölgeleri limbik sistem olarak adlandırılır.Anabolik steroidler limbik sistemi etkiler.Hayvanlarda, steroidlerle öğrenme ve bellekte bozulma gösterilmiştir.Aynı zamanda depresyon ve huzursuzluk gibi duygu durumu değişikliklerine neden olurlar.

Anabolik steroid kullanıcıları her zaman iyi oldukları , sevdikleri arkadaşlarına ve aile bireylerine kötü davranabilirler.

Anabolik steroidler beyinde, gerçekten saldırgan davranışları başlatabilir.Bazı öfke patlamaları oldukça ciddi olabilir, bunlar basında /medyada 'roid rages' olarak anılmaya/
bilinmeye başladı.

Anabolik Steroidler Beyni ve Vücudu Karıştırır/Şaşırtır

Vücudunuzdaki testosteron üretimi hipotalamus olarak adlandırılan beynin iç ve alt kısmında yer alan bir grup hücre tarafından kontrol edilir.Hipotalamus aynı zamanda pek çok başka işler yapar.İştahın, kan basıncının, duygu durumunun, üreme fonksiyonlarının kontrolüne yardım eder.

Anabolik steroidler hipotalamustan vücuda gönderilen mesajları değiştirebilir.Bu normal hormon fonksiyonlarını bozabilir.

Erkeklerde, anabolik steroidler, normal testosteron üretimi ile karışabilir.Direkt olarak testislere etki edebilir ve onların küçülmesine neden olabilir.Bu sperm sayısında ve üreme fonksiyonlarında azalmayla sonuçlanır.Aynı zamanda geri dönüşsüz saç kaybına neden olabilir.

Kızlarda, anabolik steroidler hem hipotalamus hem de üreme organlarına etkiyle menstrüel siklusun/ adet döngüsünün kaybına neden olabilir.Aynı zamanda saçların kaybına vücudun büyümesine, yüzde kıllanmaya ve seste kalınlaşmaya neden olabilir. Bu değişikliklerin hepsi geri dönüşsüzdür.

Tıpta Anabolik Steroidler

Doktorlar genç sağlıklı insanlara kas gelişimi için asla anabolik steroid reçete etmezler.Ama bazı kişilere kansızlığın bazı çeşitlerini tedavi etmek ya da erkeklerdeki bazı hastalıklarda testosteron üretimini durdurmak için anabolik steroid reçete ederler.

Bazen doktorların şişmeyi/ kabarmayı azaltmak için steroid reçete ettiklerini duymuşsunuzdur.Bu doğru, ama onlar anabolik steroid değil kortikosteroidlerdir.
Çünkü kortikosteroidler anabolik steroidlerin yaptığı gibi kas gelişimi yapmaz , insanlar onu kötüye kullanamaz.

Doğru ya da Yanlış

1. Bir çok kişi sigara olarak ya da nefesle steroid alır.
2. Anabolik steroidler beyinde hipotalamus ve limbik bölgeyi etkiler.
3. Anabolik steroidler bağışıklık sistemini güçlendirir.
4. Anabolik steroidler erkeklerde meme gelişimine ve kızlarda memelerin küçülmesine neden olur.


Cevaplar:
1.Yanlış
2.Doğru
3.Yanlış
4.Doğru

Araştırmalar Devam Ediyor

Bilim adamlarının hala anabolik steroidlerin beyin üzerine olan etkileri hakkında bilmedikleri çok şey var.Belki bir gün siz geleceğin büyük keşfini yapacaksınız.

O zamana kadar bana katılın.Serinin diğer bölümlerinde ilaçların/ maddelerin beyin ve sinir sistemi üzerine nasıl etki ettiklerini araştıracağız.

BEYNİN UYARICILARA YANITI



Son zamanlarda hiç çikolata yediniz mi ya da soda içtiniz mi? Eğer yaptıysanız olasılıkla vücudunuza bir doz uyarıcı- kafein aynı zamanda kahvede de var- aldınız.

Büyük miktarlarda kafein yer ya da içerseniz kendinizi tedirgin, sinirli ya da enerjik hissedersiniz. Çünkü kafein aynı uyarıcılar gibi beyninizin işleyişini değiştirir.

Ama kafein uyarıcıların hafif bir örneğidir. Pek çok diğer uyarıcı ilaç çok daha güçlüdür ve bazıları yasadışıdır ve çok tehlikelidir. Bazılarının doktor tarafından reçete edilmesi gerekir.

Güçlü uyarıcılar şunları içerir:

Kokain: Koka bitkisinin yapraklarından elde edilir, bu madde/ilaç sıklıkla bazı kişilerin burundan solunum yollarına aldıkları beyaz toz şeklinde olur.

Crack: Kokainin sigara şeklinde kullanılan bir formudur.

Amfetamin: Sıklıkla 'hız'(speed?) olarak adlandırılır, bu haplar bazen tıbbi sorunlar için doktorlar tarafından reçete edilir.

Metamfetamin: Amfetaminin saydam kristaller( buz olarak adlandırılır) veya sigara olarak içilebilen ya da enjekte edilebilen toz ( crank olarak bilinir) haline getirilmiş güçlü bir formudur.




Beyinde Bozulmuş İletişim

Kokain ve amfetaminler sinir hücrelerinin iletişim biçimlerini değiştirerek beynin işleyişini değiştirirler. Sinir hücreleri nöron olarak bilinir,birbirlerine nörotransmitter denen özel kimyasal maddeler salarak mesaj gönderirler. Nörotransmitterler nöronların üzerinde reseptör olarak adlandırılan özel bölgelere bağlanarak iş görürler.

Kokain tarafından etkilenen nörotransmitterlerden biri dopamin adıyla bilinir.Dopamin limbik sistemdeki nöronlardan salınır. Limbik sistem, beyinde, haz duygusunun kontrol edildiği bölgedir.

Normal olarak, dopamin bir kez nöron üzerindeki reseptöre bağlanıp, hücrede değişikliklere neden olduğunda salındığı nörona geri pompalanır.Ama kokain 'dopamin taşıyıcısı' olarak adlandırılan pompayı bloke eder, sonrasında dopamin nöronlar arasındaki boşlukta( sinaps) birikir.

Sonuç:Dopamin, etkisinin bitmesi gereken süreden sonra da etkilemeye etmeye devam eder. Bu yüzden kokain kullanan kişi, kısa bir süre için, ekstra haz duygusu yaşar.

Kokain Beynin İşleyişine Zarar Verebilir

Kokain kişide bir süreliğine haz duygusu oluştursa da sonra haz alma yetisine hasar verir. Araştırmalara göre uzun süreli kokain kullanımı beyindeki dopamin miktarını ya da dopamin reseptörü sayısını azaltır.Bu olduğu zaman da sinir hücreleri iletişim kurabilmek için kokaine ihtiyaç duyarlar. Madde/ilaç olmadığında beyin haz duygusunu oluşturabilmek için reseptölere yeterli dopamini gönderemez.

Eğer uzun süreli kokain ya da crack kullanıcısı maddeyi/ ilacı almayı bırakırsa, bu kişi maddeyi tekrar almak için çok güçlü bir istek duyar çünkü maddesiz/ ilaçsız hiç bir şeyden haz alamaz.

Kokain Damarları Sıkıştırır

Kokain vücuttaki kan damaralarının daralmasına ve kan akımının sıkışmasına neden olur. Bu bir sorundur. Bu kalbin vücuda kanı pompalamasını zorlaştırır.(Hiç dar bir pantolonun içine sıkışmayı/ sığmayı denediniz mi, o zaman kalbin daralmış damarlardan kanı pompalamakta nasıl zorlandığını anlayabilirsiniz).Kalbin çalışması zorlaşırsa , hızlı atmaya başlar. Bu zorlanma o kadar artar ki geçici olarak kalbin doğal ritmi kaybolur.Bu 'fibrilasyon' olarak adlandırılır ve çok tehlikeli olabilir çünkü vücuda kan akımı durur.

Kokainin kalp üzerindeki pek çok etkisi, vücudun kontrol merkezi olan beyinde yaptığı etkinin sonucudur.




Bilim Adamları Cevapları Keşfediyor

Neyse ki bilim adamları dopamin taşıyıcısını kontrol eden geni kopyalamanın yolunu buldular. Bu işleme 'klonlama' deniyor.

Bilim adamları kopyalanan taşıyıcılar üzerinde çalıştıkça kokainin nasıl etki ettiği ve bu etkilerin nasıl önleneceği hakkında daha çok şey öğrenecek.Bu çalışmalar kokain bağımlılığının tedavisinin keşfine bile neden olabilir.

Bilim adamları halen tedavi yöntemi oarak sahte kokaini üretmeye çalışıyorlar.Bu kimyasal madde gerçek kokain gibi dopamin taşıyıcısına bağlanacak ama dopaminin hücre içine normal geri dönüşüne engel olmayacak, taşıyıcıya kokain yerine bağlanarak, gerçek kokainin etkilerini engelleyecektir.

Araştırmalar Sürüyor

Bilim adamları hala kokain ve amfetaminin beyindeki etkileri hakkında pek çok şeyi bilmiyor.Belki birgün siz bir sonraki büyük keşfi yapacaksınız.





BEYNİN İNHALANLARA YANITI



Belki inhalanları hiç duymadınız ama muhtemelen onlarla oldukça sık karşılaşıyorsunuz..Saç spreyi, benzin, sprey boya. Bunların hepsi inhalan ve her gün bir çok başkaları üretiliyor.

Bir çok inhalan güçlü bir kokuya sahip.Neden bu maddelere inhalan diyoruz: Bazı kişiler bile bile bunların dumanını / buharını solurlar.

Bir insan neden bunu yapar? Çünkü, bu buharın/ dumanı içindeki kimyasallar/kimyasal maddeler beynin işleyişini değiştirir ve bu değişiklikler kısa bir süre için de olsa kişinin kendisini mutlu hissetmesini sağlar.

Fakat inhalanlar aynı zamanda oldukça zararlıdır.

İnhalanlar Nefes Vermekle Vücuttan Uzaklaşmaz / Temizlenmez/Atılmaz

İnhalan buharı / dumanı sıklıkla bir kimyasaldan daha fazlasını içerir. Bazıları vücuttan hızlıca atılırken bazıları beyin ve sinir sistemi içindeki yağ dokusu tarafından tutulur ve uzun süre orada kalır.

Bu yağ dokusundan biri miyelindir. Miyelin vücuttaki bir çok sinir hücresini( nöron) saran koruyucu kabuktur/ örtüdür.Beyin ve omurilikteki sinir hücreleri vücudun kumanda merkezidir.Bu hücreler mesajlar alıp göndererek yaptığımız ve düşündüğümüz her şeyi kontrol ederler.

Sinir hücrelerini vücudun elektrik telleri gibi hayal ederseniz, o zaman miyelini de elektrik telini koruyan yalıtıcı kauçuk olarak düşünebilirsiniz.

Uzun süre inhalan kullananlardaki problemlerden biri kimyasalların miyelini bozmasıdır/ yıkmasıdır. Ve miyelin bozulursa/ yıkılırsa sinir hücreleri mesajları iletemez/ taşıyamaz.

Beynin Ötesinde

Bilim adamlarının inhalanlarla ilgilenmesinin bir nedeni de bu kimyasalların/ kimyasal maddelerin vücudu pek çok yoldan etkilemesidir. Bazı etkileri beyindeki değişikliklerden kaynaklanırken diğer etkileri dolaşım sistemi gibi vücudun diğer bölgeleri üzerine direkt etkilerinden kaynaklanır.

İnhalanların kan damarlarını genişleterek daha büyük miktarlarda kanın geçişine izin verdiğini biliyor muydunuz? Bazı inhalanlar da kalp hızını arttırabilir. Özellikle de butan gazı inhale etmiş birinde bu ciddi bir problemdir.

Butan, çakmaklarda da bulunur. Bu madde kalbi, sinir sisteminden kalbe mesaj taşıyan kimyasal maddelere karşı hassaslaştırır. Bu kimyasal, stresli durumlarda, bir şey sizi aniden korkuttuğunda olduğu gibi, kalp atımlarını hızlandıran noradrenalindir.

Eğer kalp noradrenaline aşırı hassaslaşırsa, kalbin normal bir sarsıntısı geçici olarak ritmin kaybolmasına ve vücuda kan pompalanmasının durmasına neden olabilir. Bazı inhalan kullanıcıları bu şekilde ölür.İnhalanlar boğularak ölüme neden olabilirler.Bu solunan buhar/ duman akciğerler ve beyinde oksijenin yerini aldığında ortaya çıkar.

Beyindeki Değişiklikler

İnhalanların uzun süreli kullanımındaki hasar beynin bazı bölgelerinde sinir hücrelerinin aktivitesinin yavaşlaması ya da durmasıdır.Bu, karmaşık problemleri çözmeye ve ileriye dönük planlar yapmaya yarayan beyin bölgesi olan frontal kortekste ortaya çıkabilir. Ya da inhalan madde, hareketleri ve koordinasyonu kontrol eden beyinciğe giderse, bazı kişilerde hareketlerde yavaşlama veya beceriksizlik yapabilir.

Çalışmalar, inhalanların hipokampus olarak adlandırılan beyin bölgesinde bulunan nöronlarda da hasar yaptığını gösterdi.Bu hasar hücrelerin yeterli oksijeni almaması nedeniyle ortaya çıkar.Hipokampus bellek işlevlerine yardım ettiği için,tekrar tekrar inhalan kullanan bir kişi yeni bilgileri öğrenme yeteneğini kaybedebilir, bilinen şeyleri hatırlamayabilir ya da basit bir konuşmayı takip etmede zorlanabilir.


Boşlukları Doldurur musunuz?

Bazen inhalanlar tarafından hasarlanan sinir hücreleri kendi kendilerini tamir edebilir. Aşağıdaki beyinle ilişkili kelimelerdeki boşluklar hasarlı nöronları temsil etmektedir.Boşlukları tamamlayıcı harflerle doldurarak onları tamir edip edemediğinizi görün. ( ip ucu: tüm kelimeler bu broşürün içinde vardır.)

1) M...L..
2) ..RO.
3) ..P...M..S

Cevaplar:
1) Miyelin
2) Nöron
3) Hipokampus

Araştırmalar Sürüyor

Gerçek şu ki, bilim adamlarının hala inhalanların beyin üzerine olan etkileri hakkında bilmedikleri çok şey var.

Bilim adamları değişik inhalanların beyni nasıl etkilediği hakkında daha çok şey öğrendikçe inhalanların neden olduğu hasarı önleyebilmek için tedaviler geliştirebilecekler. Belki bir gün siz geleceğin büyük keşfini yapacaksınız.






ALKOLİZM ve HAMİLELİĞİNİZ

Hamile Olduğunuzda Alkolizm Bebeğinizi İncitebilir

Hamile olduğunuzda bebeğiniz içinizde büyür. Hamileyken yediğiniz ve içtiğiniz her şey bebeğinizi etkiler. Eğer alkol alıyorsanız, bu bebeğinizin büyümesine zarar verebilir. Bebeğiniz hayatının sonuna kadar sürebilecek fiziksel ve davranışsal sorunlara sahip olabilir. Alkole bağlı pek çok ciddi sorunla doğan çocukların yaşadığı durum fetal alkol sendromu olarak adlandırılır.

Fetal alkol sendromuna sahip bebeklerde şunlar görülebilir:

1. Küçük doğarlar
2. Yeme ve uyku problemleri
3. Duyma ve görme bozuklukları
4. Söylenenleri takip etmekte ve basit şeyleri yapmayı öğrenmede zorluk
5. Okulda öğrenme ve dikkat güçlüğü
6. Özel öğretmen ve okula ihtiyaç
7. Diğer insanlarla beraber olmakta ve davranışlarını kontrol etmede güçlük
8. Tüm yaşamları boyunca tıbbi bakıma ihtiyaç






Aşağıda hamilelikte alkol kullanımı ve alkolizm ile ilgili bazı sorular ve yanıtları var



1.Hamileyken alkol içebilir miyim/ kullanabilir miyim?
Hayır.Hamileyken kesinlikle alkol almayın. Çünkü, siz her alkol aldığınızda bebeğinizde sizinle beraber içer.Bunu bir düşünün.İçtiğiniz her şeyi bebeğinizde içer.

2.Hamilelik boyunca içilebilecek güvenli bir alkol çeşidi var mı?
Hayır.Hamileyken içeceğiniz her türlü alkollü içki bebeğinize zarar verebilir.Alkollü içkiler bira, şarap,likör ya da kokteyllerdir.Bir kadeh şarap, bir kutu bira ya da bir bardak kokteyl hepsi hemen hemen aynı miktarda alkol içerir.

3.Son gebeliğim boyunca alkol almış olduğum halde bebeğim sağlıklı ise ne yapmalıyım?
Her gebelik birbirinden farklıdır. Alkol kullanımı bir bebeğe başka bir bebekten daha fazla zarar verebilir. Bebeklerinizden biri tamamen sağlıklı doğarken diğer bebeğiniz bir çok soruna sahip olarak doğabilir.

4.Bu sorunlar bitecek mi?/ iyileşir mi?
Hayır.Bu sorunlar çocuğunuzun tüm yaşamı boyunca devam eder.Ciddi sorunları olan kişiler kendi kendilerine bakabilecek erişkinler olamayabilirler. Onlar hiçbir zaman çalışamayabilirler.

5. İçki içmeye devam ederken hamile kaldıysam ne yapmalıyım?
Hamileliğinizi öğrenmeden önce alkol kullanımınız bulunuyorsa, içmeyi hemen şimdi bırakın. Kendinizi daha iyi hissedecek ve bebeğinize sağlıklı doğması için bir şans daha vereceksiniz. Eğer hamile kalmayı planlıyorsanız/ istiyorsanız alkol kullanmayın. Hemen hamile olup olmadığınızı bilemezseniz.Hamileliğinizin bir ya da ikinci ayında bile alkol bebeğinize zarar verebilir.

6.İçmeyi nasıl durdurabilirim?
Kendi kendinize içmeyi durdurmanın pek çok yolu var.Diğer insanlar içerken siz de içmek zorunda değilsiniz.Eğer birisi size içki ikram ederse /önerirse/ ısmarlarsa 'hayır' demeniz yeterli.Size alkol aldıracak kişilerden ve yerlerden uzak durun.Evde alkol bulundurmayın.

Eğer içmeyi durduramıyorsanız, yardım alın.Siz, alkolizm olarak adlandırılan bir hastalığa sahip olabilirsiniz.Size içmeyi durdurmak için yardım edebilecek programlar var.Bunlar alkol tedavi programları olarak adlandırılır.Doktorunuz ya da hemşireniz size yardım edecek bir program bulabilir.Daha önce bir tedavi programına katıldıysanız bile tekrar deneyin.

ANASAYFA | YAYINLAR | BASINDA | ÇOCUK | ERGEN | Galeri | İçki ve Madde Bağımlılığı | İLETİŞİM | Site Haritası


İçeriğe geri dön | Ana menuya dön